10 حقیقت شگفت انگیز درباره ماه ، ماه کُره نیست!

10 حقیقت شگفت انگیز درباره ماه ، ماه کُره نیست!​

آغازماموریتهای اخیر ناسا به منظور شکل گیری مطالعات جدید بر روی کره ماه باعثشده تا به بررسی خصوصیات شگفت انگیزی از کره ماه پرداخته شود که شایدتکرار همیشگی این حقایق میزان توجه نسبت به ارزشهای علمی آن را کاسته باشد.

​

مدارگرداکتشافی ماه که هفته گذشته به فضا پرتاب شد سطح ماه را با جزئیاتی بیسابقه نقشه برداری و ثبت خواهد کرد و حتی قادر خواهد بود مسیر حرکتکاوشگرهایی را که در گذشته بر روی این کره حرکت کرده اند را به ثبت برساند.

مدارگرددیگر این ماموریت نیز طی دو مرحله با حفره شاکلتون در قطب جنوبی ماهبرخورد خواهد کرد تا دانشمندان بتوانند موادی را که در نتیجه برخورد بهبیرون پرتاب می شوند را مورد مطالعه قرار دهند. تمامی این هزینه ها وتلاشها با هدف کشف اطلاعات بیشتر و جدیدتر از قمر زمین است تا دانشمندانبتوانند ساختار اصلی این کره، تاریخچه دقیق آن و احتمال وجود آب در حفرههای تاریک و مرموز ماه را کشف کنند.

نشریه لایو ساینس پس از آغازماموریتهای جدید ناسا در راستای بازگرداندن انسان به کره ماه، به بررسی 10حقیقت شگفت انگیز درباره ماه پرداخته است.



ضربه بزرگ:ماه در نتیجه برخوردی شکل گرفته است که از آن با نام برخورد عظیم یابرخورد بزرگ یاد می شود. اخترشناسان به منظور توضیح این پدیده نظریه ای رابا این مضنون ارائه کرده اند: در حدود 4.6 بیلیون سال پیش، جسمی عظیم درابعاد سیاره مریخ اندکی پس از شکل گیری خورشید و منظومه خورشیدی با زمینبرخورد کرده است. در نتیجه این برخورد ابری از صخره های تبخیر شده مرکب ازاجرام کیهانی و بدنه زمین به مدار خارجی زمین پرتاب شد. این ابر به تدریجسرد و فشرده شده و حلقه ای کوچک را از اجرام جامد تشکیل داد که با جمع شدناین اجرام در کنار یکدیگر ماه کنونی شکل گرفت.

زمین عامل طلوع ماه:هر روز و طی زمانهای متغیر ماه از سمت شرق طلوع کرده و در سمت غرب غروب میکند. فرایندی که شباهت زیادی به روند حرکتی خورشید و دیگر ستاره ها دارد.
زمیندر حال چرخش بر محور خود در جهت شرق است که این پدیده باعث نمایان شدناجرام کیهانی و ناپدید شدن آنها در طول زمانی معین می شود. کره ماه نیز طیهر 29.5 روز سفری مداری حول زمین دارد که این حرکت تدریجی در آسمان رو بهشرق صورت می گیرد. به همین دلیل است که طلوع ماه در برخی روزها با 50دقیقه تاخیر صورت می گیرد. این شیوه حرکتی همچنین می تواند دلیل طلوع گاهبه گاه زودهنگام ماه در هنگام عصر و یا در طول روز را توضیح دهد.

عدم وجود وجه تاریک:برخلاف آنچه به نظر می آید، ماه هیچ وجه تاریکی ندارد. ماه تنها وجه دورافتاده ای دارد که امکان مشاهده آن از زمین وجود ندارد. دلیل این پدیده بهزمانهای گذشته باز می گردد. در گذشته های دور تاثیرات گرانشی زمین باعثکند شدن چرخش ماه حول محور خود شد. به محض اینکه چرخش ماه به اندازه ایکند شد تا با دوره چرخشی خود به دور زمین انطباق پیدا کند، تاثیر گرانشیزمین بر روی ماه تثبیت شد. به همین دلیل ماه در حال حاضر یک بار به دورزمین چرخیده و یک بار حول محور خود حرکت می کند و به دلیل اینکه هر دو اینچرخشها در زمانی واحد شکل می گیرند، زمین تنها قادر به مشاهده یک وجه ازکره ماه خواهد بود.

کمبود گرانش:کره ماه 27 درصد از ابعاد زمین را با جرمی کمتر تشکیل می دهد. در عین حالگرانش موجود در کره ماه تنها 1.6 گرانش کره زمین اندازه گیری شده است. بههمین دلیل در صورتی که تکه سنگی در کره ماه از بالا به پایین پرتاب شود،سرعت سقوط آن بسیار کمتر از سرعت سقوط همان سنگ در زمین خواهد بود. همچنیندر صورتی که وزن فردی در روی زمین 68 کیلوگرم باشد، همان فرد در کره ماه11 کیلوگرم وزن خواهد داشت.

کوچک و بزرگ شدن قرص ماه:مدار حرکت ماه به دور زمین بر خلاف باور بسیاری بیضوی است و نه دایره. بههمین دلیل فاصله میان مرکز زمین و مرکز ماه طی هر یک از دوره های کاملچرخش ماه، متغییر است. در نزدیکترین فاصله ماه به زمین که اصطلاحا حضیضخوانده می شود فاصله این دو جرم کیهانی از یکدیگر 363 هزار و 300 کیلومترخواهد بود. این فاصله در نقطه عکس، یعنی در دورترین فاصله ممکن به 405هزار و 500 کیلومتر افزایش پیدا می کند. به بیانی دیگر زمانیکه ماه درنزدیکترین فاصله خود از زمین کامل شود، 14 درصد بزرگتر دیده شده و درخششآن 30 درصد افزایش خواهد یافت.

تاریخچه بمباران در ماه:حفره های موجود در سطح کره ماه می تواند گذشته سخت این کره را به خوبیآشکار سازد. به دلیل نبودن نزدیک به مطلق اتمسفر در ماه و کم بودنفعالیتهای درونی در این کره، تعداد حفره هایی که در اثر برخوردهای شدید دربیلیونها سال پیش در ماه به وجود آمده اند رکورد منحصر به فردی را به ثبترسانده اند.
با تخمین تاریخ حفره های ماه، دانشمندان دریافته اند کهسیاره زمین به همراه قمر خود در حدود چهار بیلیون سال پیش تحت بمبارانشدید کیهانی بوده است.

کره ماه کره نیست:ماه شکل کروی و دوار ندارد بلکه تخم مرغی شکل است. در صورتی که ماه با دقتمورد مطالعه قرار گیرد می توان دید که مرکز ماه درواقع مرکز هندسی این قمربه شمار نمی رود و در واقع با مرکز واقعی کره دو کیلومتر فاصله دارد.

ماه لرزه:فضانوردان ماموریت آپولو طی بازدید خود از کره ماه از لرزه نگار استفادهکرده و دریافتند این جرم خاکستری جرمی مرده به شمار نمی رود. ماه لرزه هایکوچک از کیلومترها پایین تر از سطح خارجی ماه سرچشمه می گیرند و اینگونهبه نظر می رسد این لرزه ها تحت تاثیر کشش گرانشی زمین به وجود می آیند.شکستگی های کوچک و فوران گاز از نشانه های وجود ماه لرزه در این کرهدرخشان است.

​

دانشمندانبر این باورند ماه نیز دارای هسته ای داغ و مذاب مشابه زمین است. امااطلاعات به دست آمده از کاوشگر سازمان ناسا در سال 1999 نشان می دهد کهماه دارای هسته ای بسیار کوچک بوده که تنها دو تا چهار درصد از جرم کلیماه را تشکیل می دهد. این ابعاد در برابر ابعاد هسته زمین که 30 درصد ازجرم کلی زمین را تشکیل می دهد کاملا ناچیز است.

تاثیر اقیانوسی:عامل اصلی جزر و مدهای موجود در زمین با در نظر نگرفتن تاثیرات اندکخورشید، کره ماه است. گرانش ماه باعث ایجاد کشش بر روی اقیانوسهای زمین میشود. در ماه جدید و کامل، خورشید، زمین و ماه در یک ردیف قرار می گیرند کهاین پدیده جزر و مد بیشتری را نسبت به شرایط عادی به وجود می آورد. زمانیکه ماه در تربیع اول یا آخر قرار دارد خفیف ترین جزر و مد به وجود می آید.چرخش 29.5 روزی ماه به دور زمین کاملا دوره ای نبوده و در نزدیکترینموقعیت ماه نسبت به زمین بیشترین جزر و مدها به حالت جهشی افزایش پیدا میکنند که به اصطلاح جزر و مد جهشی حضیضی خوانده می شوند.


ازدیگر تاثیرات جالب توجه کششهای قمری این است که ماه طی این جزر و مدهاقسمتی از انرژی زمین را می رباید که این پدیده باعث کاهش 1.5 میلی ثانیهای سرعت زمین در هر قرن می شود.

خداحافظ ماه:با توجه به آنچه گفته شد، ماه سالانه مقادیری از انرژی زمین را ربوده و ازآن برای بالا کشیدن خود به اندازه چهار سانتیمتر در بالاترین مدارشاستفاده می کند. محققان معتقدند ماه زمانی که در حدود 4.6 بیلیون سال پیششکل گرفته است، فاصله ای برابر 22 هزار و 530 کیلومتر از زمین داشته استکه این فاصله اکنون به 450 هزار کیلومتر افزایش پیدا کرده است.


درعین حال سرعت چرخش زمین رو به کندی است و به همین دلیل روزهای زمین رو بهطولانی تر شدن گذاشته اند. به تدریج صعود کشش سیاره زمین در میان یک خطفرضی میان مرکز زمین و ماه انباشته خواهد شد و به این شکل تغییرات چرخشسیاره ای زمین متوقف خواهد شد. در این صورت یک روز زمین برابر یک ماهخواهد شد. در صورت وقوع چنین پدیده ای که احتمال آن به بیلیونها سال درآینده نسبت داده شده است، یک ماه زمین بسیار طولانی شده و ماه به تدریجفاصله خود را از زمین افزایش خواهد داد.


منبع : خبرگزاری مهر، نقل شده از وبلاگ هنر فیزیک